شنبه سوم فروردين 1398 - 2019/Mar/23
logo-samandehi
بررسی نقاط ضعف و قوت استفاده از پول رمزگذاری شده و به طور خاص بیت کوین در صنعت بیمه ایران با تاکید بر بیمه اتکایی
خلاصه مدیریتی

با توجه به شرایط خاص حاکم بر کشور و چالش‌های جهانی موجود در صنعت بیمه، آشنایی و تسلط بر سیستم‌های تبادلات پولی جدید ضروری است. این سیستم‌ها می‌توانند برآوردکنندۀ بسیاری از نیازهای کشور در صنعت‌های حساس و استراتژیک مانند بیمۀ اتکایی باشند. صنعت بیمه به عنوان یک صنعت پیشرو در استفاده از علوم روز دنیا و همچنین صنعتی مهم و تأثیرگذار که مورد هدف تهدیدهای خارجی بوده، نیازمند دارابودن بسترهای لازم برای استفاده از ابزازهای متنوع در شرایط حساس است. یکی از ابزارهای نوین در مبادلات بین‌المللی، پول دیجیتال است که انواع مختلفی داشته و در سال‌های اخیر توانسته با اختصاص حجم نسبتاً مناسبی از تراکنش‌های مالی، اقتصاد جهان را تحت تأثیر خود قرار دهد. بیت‌کوین (یکی از انواع پول‌های مجازی) به عنوان یک نوآوری خلاقانه که توانسته در مدت زمان کوتاهی جایگاه تأثیرگذاری را در تراکش‌های مالی پیدا کند، می‌تواند در موقع حساس و بحرانی به عنوان ابزاری مناسب برای تراکنش‌های مالی در صنعت بیمه مورد استفاده قرار گیرد. استفاده از بیت‌کوین یا سایر پول‌های مجازی می تواند فواید زیر را برای خرید قراردادهای بیمۀ اتکایی داشته باشد:
1. قطع وابستگی صنعت بیمه (بخصوص بیمه اتکایی) به سیستم‌های مالی زیر نظر اروپا و آمریکا،
2. قطع وابستگی صنعت بیمه (بخصوص بیمۀ اتکایی) به دلار و یورو،
3. بی‌تأثیرکردن تحریم‌ها در تراکنش‌های مالی مربوط به خرید قرراداد بیمه اتکایی در هنگام انجام مبادلات مالی.
عدم وضع قوانین مناسب و به‌موقع می‌تواند زیان‌هایی مانند زیان‌های ایجاد شده مانند در مواردی نظیر گلدکوئست را داشته باشد. از طرفی عدم قانونگذاری درست و به موقع میتواند پیامدهای زیر را به دنبال داشته باشد:
1. عدم امکان کنترل، هدایت، ایجاد اشتغال‌زایی پایدار
2. گسترش موضوع و عدم پذیرش چارچوب‌های قانونی معرفی شده توسط کاربران قدیمی
3. خروج ارز و ضرر و زیان سرمایه‌گذاران به دلیل عدم توانایی در پیش‌بینی قوانین وضع شده.
4. استفاده کاربران از روشهای غیر قانونی برای بازگرداندن سرمایه‌ها
در حالت کلی اگر صنعت بیمۀ برای خرید قراردادهای اتکایی از بیت‌کوین استفاده کند و ناگهان با قوانینی مواجه شود که برنامه‌ریزی‌های گذشته را تحت تاثیر قرار دهد می‌تواند خسارات جبران ناپذیری به صنعت بیمه وارد کند. در این مرود لازم به ذکر است که صنعت بیمه باید تکلیف خود را با قوانین داخلی به صورت واضح و روشن بداند تا بتواند به مبارزه با تحریم‌های خارجی بپردازد.
یکی دیگر از اهداف این طرح بررسی ریسکهای استفاده از بیت‌کوین در خرید قراردادهای بیمۀ اتکایی می‌باشد. ریسکهای زیر در خرید قراردادهای اتکایی با استفاده از بیت‌کوین وجود دارد:
1- جدید بودن: به دلیل بالابودن تراکنش‌ها در قراردادهای اتکایی و عدم آشنایی کافی شرکت‌های بیمه‌گر اولیه و بیمه‌گر اتکایی، و همچنین عدم وجود موارد قبلی در استفاده از بیت‌کوین، نگرانی‌ها و ممانعت‌های زیادی در استفاده از آن وجود خواهد داشت.
2- ناپایداری: با توجه به بالابودن تراکنش‌های قراردادهای اتکایی، ناپایداری قیمت بیت‌کوین می‌تواند تاثرات زیادی در معاملات داشته باشد.
3- عدم پذیرش عام و گسترده: این محدودیت مانع امکان استفاده از این پول در هر مکان و هر زمانی می‌شود. به این ترتیب پیداکردن شرکت‌های بیمه‌گر اتکایی که امکان مبادلات مالی با بیت‌کوین را فراهم کنند امری بسیار دشوار است.
4- امکان گم‌شدن یا از بین رفتن کیف پول الکترونیکی وجود دارد: اگر چنین اتفاقی برای بیت‌کوین‌های موردنیاز برای یک قرارداد بیمۀ اتکایی بیافتد، با توجه به بالابودن این تراکنش‌ها، مبلغ بسیار بالایی از دست می‌رود و ممکن است ضرر و زیان ناشی از این امر قابل جبران نباشد.
5- نوسانات بالای قیمت بیت‌کوین: اگر فرایند تهیۀ بیت‌کوین موردنیاز در یک قرارداد بیمۀ اتکایی طولانی شود، این امر می‌تواند موجب زیان بالای خریداران قراردادهای بیمۀ اتکایی شود.
6- خریداران بیت‌کوین هیچ حمایتی نمی‌شوند: امکان مسدودکردن بیت‌کوین‌های ارسالی و درحقیقت دزدیدن آنها برای شرکت‌های بین‌المللی وجود دارد.
7- ریسک‌های ناشی از نقص‌های فنی ناشناخته: در صورتی که نقص‌های فنی در تراکنش‌های بیت‌کوین ایجاد شود باعث از دست رفتن ثروت هنگفتی از خریداران بیمۀ اتکایی و یا فروشندگان این قراردادها می‌شود.
8- طراحی محدود: ممکن است بیت‌کوین مورد نیاز برای خرید یک قرارداد بیمۀ اتکایی، به دلیل حجم بالای تراکنش‌ها، به سختی در زمان محدود قابل تهیه کردن باشد.
9- نداشتن فرم فیزیکی و ارزش ذاتی: این ایراد علی‌رغم اینکه در پولهای سنتی نیز وجود دارد ولی به دلیل استفاده عام و گسترده از پول‌های سنتی و وجود پشتوانه قانونی مورد توجه قرار نمی‌گیرد ولی در پول‌های مجازی، به دلیل جدید بودن آن‌ها و عدم وجود چارچوب‌های قانونی مشخص، دارای اهمیت است.
موارد بالا باید مورد توجه سیاست‌گذاران صنعت بیمه قرار گیرد تا با مدیریت ریسک‌های موجود موانع را برداشته و امکان استفاده‌ای امن و مطمئن را برای شرکتهای بیمه فراهم سازند.
برای بررسی بیشتر نحوه برخورد دولت‌ها با بیت‌کوین به بررسی وضعیت قانونی بیت‌کوین در برخی کشورها پرداخته شده است. در این مرحله کشورهای آمریکا، چین و آلمان مورد بررسی قرار گرفت. در کشور آمریکا سه تعریف متفاوت برای پول مجازی وجود دارد. این تعاریف متفاوت توسط نهادهای مختلف ارائه شده و هر کدام پول مجازی را به گونه‌ای تعریف کرده‌اند تا در چارچوب قوانینشان جایگاهی پیدا کند. تعاریف به این صورت هستند:
1. فین‌سن (FinCen) اعلام کرد که پولهای مجازی صرفاً ابزاری برای مبادله هستند.
2. سرویس درآمدهای داخلی آمریکا (IRS) اعلام کرد که پول مجازی یک ابزار برای ذخیرۀ ارزش است و آنرا به عنوان دارایی، برای مقاصد مالیاتی، طبقه‌بندی کرد.
3. کمیسیون بازرگانی آتی کالای ایالات‌متحده (CFTC) پول‌های مجازی را به عنوان کالا در نظر گرفت.
کشور چین پول مجازی را ابزاری برای مبادلات مجازی میداند و معاونت پارلمانی وزارت دارایی آلمان تراکنش بیت‌کوین را مالیات‌پذیر دانسته و نحوۀ محاسبۀ مالیات بیت‌کوین‌ها را سالیانه اعلام کرده است. در جدول 1. مقایسه کشورهای ایران، آمریکا، آلمان و چین آورده شده است.

جدول ۱. مقایسه ویژگی‌های پول مجازی در ایران و کشورهای منتخب

عنوان

ایران

آمریکا

آلمان

چین

وضعیت قانونی

نامعین

قانونی

قانونی

برای عموم آزاد است ولی برای بخش دولتی ممنوع است

استخراج

به عنوان صنعت پذیرفته شده

قانونی

قانونی

قانونی (فعالترین کشور در استخراج است)

مالیات

ندارد

به عنوان ابزاری برای ذخیره ارزش در امور مالیاتی در نظر گرفته میشود

آنرا مالیات پذیر میدانند

نامشخص

ارائه کالا وخدمات

ندارد

دارد

دارد

دارد

خودپرداز بیت کوین

ندارد

دارد

ندارد

دارد

بلاک چین

ممنوعیتی اعلام نشده

قانونی

قانونی

قانونی


در پژوهش حاضر در چارچوب یافته‌ها و شاخص‌های تحقیقی - تحلیلی نتایج عمومی زیر نیز حاصل شده است:
- محدودسازی پول مجازی به دلیل تحرک در فضای مجازی و وجود ابزارهای فناورانۀ متعدد در گوشی‌های هوشمند به‌سختی امکان‌پذیر است، بنابراین به نظر می‌رسد لزوم هدایت این پدیده نوظهور اولویت بیشتری داشته باشد.
- تجارب جهانی در مورد بیت‌کوین نشان می‌دهد که پول مجازی در بیشتر کشورها نه به عنوان یک پول در گردش بلکه یک کالا مورد شناسایی قرار گرفته است، در این قالب، به نظر می‌رسد که این موضوع می‌تواند به عنوان یک نگاه پایه‌ای مورد توجه قرار گیرد.
- سرعت عمل بانک مرکزی ایران در وضع قوانین مناسب و استفاده از ظرفیت‌های موجود کشور و برنامه‌ریزی متولیان صنعت بیمه برای استفاده از بیتکوین در خرید قراردادهای بیمۀ اتکایی و کنترل ریسک‌های بیت‌کوین امری ضروری است.
- با توجه به اهمیت بحث شرعی در ایران علاوه بر موارد قانونی، بررسی محققان نشان داده که از نظر فقه فردی، منع شرعی برای پول‌مجازی وجود ندارد. از طرفیپ دیگر در مورد فقه حکومتی، جوانب به طور کامل بررسی شده و ممنوعیت یا عدم ممنوعیت این پول‌ها بستگی به نظر دولت دارد.
- با توجه به اینکه هیچ شرکت بیمۀ اتکایی که بیت‌کوین را برای فروش قرارداد اتکایی بپذیرد، مشاهده نشد پس خرید قرارداد اتکایی به طور مستقیم توسط بیت‌کوین فعلا امکان‌پذیر نیست در صورت تمایل شرکتها امکان انتقال وجه بدون هیچ مشکلی برای خرید قراردادهای بیمۀ اتکایی با استفاده از بیت‌کوین وجود دارد.
- در صورتی که مشکل پیش روی خرید قرارداد اتکایی انتقال پول باشد، بیت‌کوین می‌تواند ابزار مناسبی برای این انتقال باشد. البته باید توجه کرد که همچنان ریسک‌های این انتقال را باید در نظر گرفت و پیش‌بینی‌های لازم را انجام داد.
البته پیشنهاد خاص و پرکاربردی برای صنعت بیمه و بیمه اتکایی وجود دارد که با توجه و عملیاتی کردن آنها میتوان سود بالا برای صنعت بیمه و انعطاف پذیری بالا در مقابل تحریمها برای صنعت بیمه و بخصوص بیمه اتکایی ایجاد کرد.
1) بیمۀ مرکزی اقدامات قانونی لازم را برای امکان انتقال ارز با بیت‌کوین فراهم ساخته و ساختار انجام این کار را مشخص کند (تعین مسئول انجام این کار، نحوه اختصاص ارز، نحوه نگهداری بیت‌کوین و مذاکره با شرکت بیمۀ اتکایی خارجی)
2) امکان خرید قرارداد اتکایی با استفاده از بیت‌کوین از کشورهایی که قصد عدم تبعیت از تحریم‌های آمریکا را دارند بسیار آسان و امکان‌پذیر بوده و فقط نیاز به توافق بین دو شرکت خریدار و فروشنده دارد.
3) با توجه به این‌که سرمایه‌گذاری در بیت‌کوین بسیار سودآور و پر ریسک است، صنعت بیمه میتواند در صورت مدیریت صحیح، سود حاصل از نوسانات قیمت بیت‌کوین را در سبد سرمایه‌گذاری خود در نظر گرفته و با پیش‌بینی قیمت بیت‌کوین سود سرشاری را نصیب سهام‌داران خود نماید.
4) استفاده از بلاکچین در صنعت بیمه میتواند منافع زیر را به دنبال داشته باشد:
a. بهبود مدیریت تجربه مشتری و کاهش هزینه‌های عملیاتی
b. کاهش زمان و هزینه جمع‌آوری داده‌ها و افزایش دقت در تایید هویت مشتریان
c. دسترسی مستقیم به اطلاعات مشتریان و محاسبه آنی حق‌بیمه و ارزیابی ریسک و جلوگیری از کلاهبرداری
d. طراحی قراردادهای بیمه‌ای متقابل و همتا به همتا
با بررسی‌های انجام‌شده در مورد خرید قراردادهای اتکایی توسط بیت‌کوین چند عامل مهم مانع خرید این قراردادها است که این عوامل می‌تواند با عدم تبعیت از تحریم‌های آمریکا توسط کشور ارائه دهنده قرارداد اتکایی بی‌تاثیر شود.
1. قراردادهای اتکایی، قراردادهایی بین‌المللی هستند به همین دلیل لازم است تا خریدار و فروشنده به طور کامل احراز هویت شوند. بر این اساس و عدم وجود شفافیت در تراکنش‌های بیت‌کوین امکان خرید چنین قراردادهایی با استفاده از بیت‌کوین مشکل می‌شود.
2. وجود قوانین ضدپول‌شویی (FATF) مانع دیگری در برابر خرید قراردادهای اتکایی با استفاده از بیت‌کوین است.
3. قانون دیگری که مانع خرید چنین قراردادهای اتکایی با استفاده از بیت‌کوین می‌شود قانون U-turn است. طبق این قانون هرگونه استفاده از دلار در نظام بانکی در هر کجای جهان نیازمند اخذ مجوز لازم از نظام بانکی آمریکاست. بر این اساس فروش یک قرارداد اتکایی بین المللی به ایران بدون مجوز دولت آمریکا می‌تواند مشکل داشته باشد.
4. قانون دیگری که باعث ایجاد نگرانی در استفاده از بیت‌کوین می‌شود قانون حمایت از افشاکنندۀ تخلف است. با وجود این قانون اگر ایران در خرید قرارداد بیمۀ اتکایی تخلفی انجام دهد باید بسیار نگران افشا شدن این تخلف باشد.
آخرین نکته بررسی سود موجود در مشارکت حقیقی در فرآیند استخراج می‌باشد که توجه به این سود در صنعت بیمه توصیه نم‌یشود زیرا فرآیندی زمان‌بر بوده و نمی‌تواند در موقع نیاز کارآیی داشته باشد.


دریافت فایل تصویری گزارش در قالب PPT (حجم : 1.61 مگابايت)
دریافت کامل فایل گزارش در قالب PDF (حجم : 2.98 مگابايت)


این گزارش تاکنون: 191مرتبه دانلود شده است.
 



بازگشت





  
کلیه حقوق این پايگاه متعلق به پژوهشكده بيمه وابسته به بیمه مرکزی جمهوري اسلامي ايران بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است