سه شنبه بيست و هشتم دي 1395 - 2017/Jan/17
logo-samandehi
تدوین جداول زندگی مردان و زنان سال 1391 کشور به تفکیک شهری و روستایی و کاربرد آن در محاسبه حق بیمه انواع قراردادهای بیمه زندگی

جدول مرگ‌ومیر یا Life Table که در واژگان تخصصی جمعیت‌شناسی بیشتر با نام جدول عمر شناخته شده است، یکی از قدیمی‌ترین و رایج‌ترین ابزارهای تحلیل جعیت‌شناختی است که امروزه در گستره وسیعی از مطالعات و برنامه‌ریزی‌های اقتصادی- اجتماعی، جمعیتی- بهداشتی و بازاریابی و بیمه و ... مورد استفاده قرار می‌گیرد. این جدول در اواخر قرن هفدهم توسط ستاره شناس مشهور، ادموند هالی که یکی از بنیانگذاران علم جمعیت‌شناسی نیز محسوب می‌شود، ابداع و به‌کار برده شد. اگرچه جداول عمر امروزی به لحاظ محتوا و خروجی دقت بیشتری نسبت به جدول عمر هالی دارد، اما مبنا و صورت جداول عمر کنونی مشابه نسخه‌ای است که هالی ابداع کرد.
محاسبه حق بیمه قراردادها، محاسبه تعهدات بلندمدت شركت‌هاي بيمه و سازمان تأمين اجتماعي، و صندوق‌هاي بازنشستگي و محاسبات متعدد دیگر مربوط به بازار بیمه عمر مستلزم بهره گیری از جدول مرگ و مير مناسب است كه بايد منعكس‌كننده وضع كنوني و ادامه حيات جمعيت باشد. در ايران تاكنون جدول عمری كه منعکس‌کننده الگوی مرگ‌ومیر واقعی و مبناي محاسبات جمعيتي و بيمه‌اي کشور باشد، انتشار نيافته و یا مورد قبول بازار بیمه کشور قرار نگرفته است. با اين حال در سال‌هاي اخير كوشش‌هايي از طرف بعضي سازمان‌ها و پژوهشگران صورت گرفته است که در آنها به جای برآوردهای مبتنی بر مدل‌ها و یا تجارب کشورهای دیگر، نرخ‌های مرگ‌ومیر جمعیت کشور مورد استناد قرار گرفته است.
طرح پژوهشی حاضر با تدوین جداول زندگی مردان و زنان سال 1391 کشور به تفكيك شهري و روستايي به کمک آمار مربوط به مرگ و میر کشور ، خلاء بزرگ عدم وجود و عدم بهره برداری از آمار مرگ و میر کشور در محاسبات بیمه های عمر را پوشش داده است. این طرح همچنین با ارائه مثالهای متعددی نحوه بهره برداری از این جدول برای انجام محاسبات مربوط به قراردادهای بیمه عمر را ارائه کرده است.
متاسفانه علی‌رغم گسترش چشمگیر بیمه عمر در جهان، این شاخه از بیمه در ایران از توسعه قابل قبولی برخوردار نبوده و تقاضای آن در مقایسه با بیمه‌های اموال و مسئولیت، فاصله قابل توجهی نسبت به متوسط تقاضای جهانی دارد. به‌طور مثال، در سال 2014 در حالی‌که متوسط تقاضای بیمه عمر در جهان 368 دلار بوده است، این رقم برای ایران حدود 9 دلار بوده و در حالی‌که 56 درصد کل تقاضای بیمه در جهان به بیمه عمر اختصاص داشته، این رقم برای ایران حدود 10 درصد بوده است (نشریه سیگما، شماره 3، سال 2015).
تقاضای اندک بیمه عمر در کشور دلایل متعددی دارد. از آنجاکه بیمه عمر از قراردادهای متکی به محاسبات دانش اکچوئرال و ریاضیات مالی و جداول زندگی قابل اعتماد به‌منظور محاسبه حق بیمه، سرمایه فوت، ارزش بازخرید و ذخائر ریاضی است، ضعف این دانش از دلایل ریشه‌ای عدم ارائه انواع محصولات متنوع بیمه‌های عمر و عدم رونق آن در بازار بیمه ایران می‌باشد.
بدیهی است که اولین گام برای توسعه بیمه‌های عمر در ایران، تدوین و کاربرد جدول عمر بومی کشور است که به کمک آن بتوان نرخ خسارت احتمالی و در نتیجه حق بیمه منصفانه (برای بیمه‌گذار و شرکت بیمه) را برای انواع قراردادهای بیمه عمر محاسبه نموده و قراردادهای منطقی و عادلانه‌ای را ارائه نمود. اهمیت تدوین و کاربرد جداول زندگی در عرضه محصولات بیمه عمر به حدی است که بدون بهره‌برداری دقیق از آن، محاسبه حق بیمه قراردادهای بیمه عمر و تعهدات شرکت‌های بیمه از قبیل سرمایه فوت و ارزش بازخرید بی‌معنا بوده و از هیچ‌گونه منطقی برخوردار نخواهد بود. زیرا همان‌گونه که پیش‌بینی نرخ خسارت در بیمه‌نامه‌های آتش‌سوزی، مهندسی، اتومبیل، حمل و نقل و سایر بیمه‌نامه‌ها، به کمک تجزیه و تحلیل اطلاعات و آمار گذشته میسر می‌‎شود، جدول زندگی نیز اطلاعات انباشته شده‌ای است که شرکت‌های عرضه‎کننده بیمه عمر به کمک آن می‎توانند احتمال وقوع خسارت را پیش‌بینی نموده و بیمه‌نامه‌های عمر را ارائه دهند.
این پژوهش در کنار تدوین جدول عمر بومی کشور و بهره برداری از آن به منظور محاسبات مربوط به بیمه نامه های عمر، در صدد یافتن پاسخ علمی و منطقی به دو سئوال است. سئوال اول این‌ است که آیا الگوی مرگ‌ ‌ومیر ایران متفاوت از دیگر کشورها است و بنابراین آیا جدول عمر کشور تفاوت معناداری با جداول دیگر کشورها دارد؟ سئوال دوم این‌ است که چنانچه الگوی سنی مرگ‌ومیر ایرانیان با ملل دیگر متفاوت است، آیا این تفاوت بر محاسبات بیمه‌ای اکچوئرال تاثیر معناداری دارد یا خیر و اگر حساب‌های اکچوئری تحت تأثیر ارقام متفاوت نرخ مرگ‌ومیر است، میزان این تأثیر چقدر است.
در این پژوهش تلاش شده تا پس از پاسخ به سئوالات فوق، دانش تدوین و استفاده از جداول زندگی در محاسبات انواع قراردادهای بیمه عمر بومی گردد. در این طرح با بهره‌برداری از این دانش و با استفاده از داده‌های آماری سرشماری‌های نفوس و مسکن کل کشور درسال‌های 1385 و 1390 و فوت‌های ثبت جاری توسط سازمان ثبت احوال کشور در سال‌های 1385 تا 1391 و استفاده از مناسب‌ترین روش‌های ارزیابی و برآورد پوشش ثبت مرگ برای اصلاح داده‌ها، جداول زندگی مردان و زنان کشور برای سال‌های 1390 و 1391 تدوین گردیده است. همچنین، به کمک جداول زندگی تدوین شده، به ارزیابی نرخ قراردادهای بیمه عمر رایج در بازار بیمه عمر پرداخته شده و تفاوت نرخ محصول در صورت استفاده از جدول عمر بومی نسبت به استفاده از جدول عمر فعلی TD88-90 نشان داده شده است. متاسفانه به‌دلیل عدم وجود جداول عمر بومی کشور، اکنون برای محاسبه حق بیمه انواع قراردادهای بیمه عمر، از جداول عمر ساير كشورها استفاده مي‌شود كه با شرايط واقعي جامعه ايران همخواني نداشته و تصویر روشنی از ریسک‌های موجود در انواع قراردادهای بیمه عمر را نشان نمی‌دهند. علاوه بر تدوین جداول زندگی کشور، روش‌های بهره‌برداری از آن در محاسبات مربوط به قراردادهای بیمه عمر با زبانی ساده و با آموزش مبانی اکچوئرال و ریاضیات مالی ارائه گردیده است. طبیعی است که این جداول می‌توانند برای محاسبه حق بیمه، سرمایه بازخرید، سرمایه فوت و ذخایر ریاضی قراردادهای بیمه عمر مورد بهره‎برداری قرار گیرند.
امیدواریم جداول تدوین شده این طرح پژوهشی در اسرع وقت درشورای عالی بیمه تصویب شده و مورد استفاده صنعت بیمه کشور قرار گیرد.
كاربرد جدول عمر در نرخ‌گذاري بیمه‌هاي عمر
براساس آيين‌نامه شماره 81 بيمه مركزي ج.ا.ا.، مصوب در جلسه مورخ 15؍12؍1391، موسسات بيمه‌ مكلفند حق‌بيمه انواع رشته‌هاي بيمه را با رعايت مقررات اين آيين‌نامه و موازين فني تعيين و اعمال نمايند. طبق اين آيين‌نامه، شركت‌هاي بيمه بايد حق‌بيمه بيمه‌هاي اشخاص را بر اساس عوامل متعارف بازار بيمه از جمله جدول مرگ و مير و نرخ بهره فني تعیین نمایند. در آيين‌نامه شماره 68، مصوب تاريخ 22؍9؍1390، معيارهاي اختصاصي تعيين نرخ در كليه بيمه‌نامه‌هاي زندگي و مستمري تعيين شده است:
الف- جدول مرگ و مير TD88-90 فرانسه :‌ كه بيمه مركزي موظف است حداقل هر پنج سال يك بار جدول مرگ و مير را به‌روز نمايد؛
ب- نرخ سود فني علي‌الحساب : حداكثر نرخ سود فني در بيمه‌‌‌‏نامه‌‌‌هاي با مدت حداكثر پنج سال 18 درصد، در بيمه‌نامه‏هاي با مدت حداكثر تا ده سال، 18 درصد براي پنج سال اول و 15 درصد براي مدت مازاد بر پنج سال اول، و در بيمه‌‌‌نامه‏هاي با مدت بيش از ده سال، 18 درصد براي پنج سال اول و 15 درصد براي پنج سال دوم و 10 درصد براي مدت مازاد بر ده سال. بيمه مركزي موظف است هر دو سال يكبار نرخ سود فني را مورد بازنگري قرار دهد؛
ج- هزينه‌هاي اداري و بيمه‌گري؛
د- هزينه كارمزد.
جدول عمر TD88-90 كه براساس آيين‌نامه بيمه مركزي بايد مبناي محاسبه حق بيمه در بيمه‌هاي عمر قرار گيرد، جدول مرگ و مير مردان فرانسوي است كه همانگونه که در نمودارها نشان داده شد با جدول مرگ و مير برآورد شده در اين طرح براي داده‌هاي فوت و جمعيت مردان و زنان كشور تفاوت دارد.
در كنار جدول TD88-90، جدول TV88-90 قرار دارد كه جدول مرگ و مير زنان فرانسه بوده و در محاسبات مستمري‎هاي عمر در كشور فرانسه مورد استفاده قرار مي‎گيرد. در ايران براي هر دو جنس از جدول TD88-90 استفاده مي‎شود بدون اينكه به تفاوت احتمال فوت در دو جنس زن و مرد توجه گردد.
در این طرح، نرخ‌هاي محاسبه شده برای بیمه‌نامه‎های عمر زمانی، مختلط و به شرط حیات با استفاده از مبانی نرخ‌گذاری مندرج در آیین‌نامه 68 و جدول عمر TD88-90 با نرخ‌های محاسبه شده با استفاده از جداول‌بومی مرگ و مير مستخرج از این پژوهش مربوط به مردان ، زنان و كل كشور ، با جايگزين كردن اين جداول به جاي جدول مرگ و مير TD88-90 (مردان) فرانسه و با ثابت نگه داشتن كليه شرايط، مقایسه شده است. تفاوت اين دو سری نرخ، تصويري از نتايج احتمالي تغيير جدول مرگ و مير دستوري صنعت بیمه عمر را به دست مي‌دهد.
محاسبه حق بيمه در انواع بيمه‌نامه‌هاي عمر و براي يك بيمه‌شده واحد نشان مي‎دهد كه نرخ خالصِ محاسبه شده براساس جدول عمر فرانسه TD88-90 متفاوت از نرخ محاسبه شده براساس جدول تفصيلي مردان و زنان كشور، مستخرج از طرح‎ حاضر مي‎باشد. بنابراين، با توجه به ماهيت پس‎اندازي و بلندمدت بيمه‎هاي عمر و حجم عظيم تعهداتي كه در زمان آينده بايد بازپرداخت شوند، بايد اين نرخ به دقت محاسبه شود تا اطمينان حاصل گردد كه ذخاير شركت‎هاي بيمه متناسب با تعهدات آنها هستند. علاوه بر اين، به‌دليل احتمال فوت پايين‎تر زنان نسبت به مردان نبايد نرخ يكساني براي هر دو گروه اعمال گردد. بر اين اساس، به منظور ارائه بیمه نامه هایی که منافع طرفین بیمه گذار و بیمه گر را تامین نماید ، استفاده از جداول عمر بومي كشور به تفكيك گروه جنسي كه در اين طرح تدوين شده است، به‌جاي جدول TD88-90 ضروری به نظر می‌رسد.


دریافت کامل فایل طرح در قالب PDF (حجم : 8.97 مگابايت)


این طرح تاکنون: 276مرتبه دانلود شده است.
 



بازگشت






کلیه حقوق این پايگاه متعلق به پژوهشكده بيمه وابسته به بیمه مرکزی جمهوري اسلامي ايران بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است