شنبه بيست و هشتم مرداد 1396 - 2017؍Aug؍19
logo-samandehi
جایگاه حق بیمه در سبد هزینه خانوار ایرانی

خلاصه مدیریتی

در این پژوهش به بررسی جایگاه حق بیمه در سبد هزینه خانوارهای ایرانی پرداخته شده است. با توجه به این که خانوارها یکی از مهمترین متقاضیان حق بیمه می‌باشند، شناخت هزینه‌های صرف شده در خانوارهای مختلف، سهم هزینه‌ها و شناخت عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری آنان برای خرید حق بیمه در رشته‌های مختلف، همواره از ضرورت‌های صنعت بیمه می‌باشد. با وجود این که تحقیق در این حوزه در بیشتر کشورهای جهان به طور مستمر در حال انجام است و از نتایج آن به منظور سیاست‌گذاری‌ها و تدوین برنامه‌های شرکت‌های بیمه استفاده می‌شود، اما در ایران آن چنان که باید به آن توجه نشده و اغلب با ارائه آمار کلی از طرف نهادهای مختلف (که عمدتاً نیز با هم ناسازگار هستند) به طور سطحی به آن اشاره شده و از نتایج آن در راستای سیاست‌گذاری‌های درست استفاده نمی‌شود. به همین منظور در این پژوهش قصد داریم تا با موشکافی و بررسی دقیق داده‌های خام هزینه و درآمد خانوار (از سایت مرکز آمار کشور) به این موضوع پرداخته و سهم هر گروه از حق‌بیمه‌ها و عوامل مؤثر بر تقاضای آنان را شناسایی کنیم.
در این تحقیق پس از بررسی تئوری موضوع با استفاده از مدل مطلوبیت انتظاری و استخراج معادله تقاضای حق بیمه، اثر تغییرات ثروت اولیه، احتمال وقوع خسارت، میزان خسارت و نرخ حق بیمه را بر تقاضای بیمه بررسی کرده و به رابطه مثبت تقاضای بیمه با احتمال وقوع خسارت و میزان خسارت و رابطه منفی آن با نرخ حق بیمه دست یافتیم. در ادامه به بررسی ادبیات مدل‌های اقتصادسنجی برای تقاضای بیمه پرداخته شد که در اغلب آنان به متغیرهای سن، سطح تحصیلات، بعد خانوار، وضعیت تأهل، درآمد خانوار، نرخ بیکاری، نرخ تورم، نوع فعالیت و محل زندگی به عنوان متغیرهای توضیح‌دهنده برای تقاضای بیمه اشاره شده بود.
برای دستیابی به اهداف تحقیق، کار استخراج اطلاعات با استفاده از داده‌های هزینه و خانوار سال‌های 87 تا 93 مرکز آمار کشور و استفاده از نرم‌افزار استتا انجام شد. این داده‌ها برای هر سال در دو بخش شهری و روستایی منتشر می‌شود که هر بخش از چهار قسمت و شامل اطلاعات خانوارها، اطلاعات محل زندگی خانوارها، هزینه‌ها و درآمدهای آن‌ها می‌باشد. از هر قسمت متغیرهای مورد نیاز استخراج شده و پس از ادغام آن‌ها با اطلاعات اصلی تحقیق (اطلاعات مربوط به هزینه‌های صرف شده برای خرید حق‌بیمه‌های مختلف در بخش سیزدهم قسمت سوم داده‌های هزینه و خانوار گنجانده شده است)، پایگاه داده مورد نظر برای استخراج نتایج به دست آمد. این داده‌ها شامل اطلاعات خانوارها نظیر بعد خانوار، سن، تحصیلات و فعالیت سرپرست خانوار، محل زندگی خانوار، هزینه‌های صرف شده در گروه‌های مختلف توسط خانوار، انواع درآمدهای آن‌ها و … می‌باشد.
در ادامه متوسط سهم بیمه‌های مختلف در سبد خانوارها بر اساس تقسیم انواع حق‌بیمه در داده‌های مرکز آمار به بخش‌های غیردرمانی (بازنشستگی و …)، مسکن (خدمات)، بهداشت و درمان، حمل و نقل و سایر، مورد بررسی قرار گرفتند که حدود 2٪ از هزینه‌های کل خانوارها مربوط به خدمات بیمه و از بین هزینه‌های صرف شده برای حق‌بیمه، بیش از نیمی از آن مربوط به حق بیمه غیردرمانی، حدود 30٪ آن مربوط به حق‌بیمه مرتبط با بهداشت و درمان و قسمت عمده‌ای از بقیه سهم آن نیز به بیمه‌های مرتبط با حمل و نقل اختصاص داشت. جزئیات دقیقی از هر نوع حق‌بیمه که سهم آن را در حق‌بیمه مورد نظر نشان می‌دهد، به تفکیک مناطق شهری و روستایی کشور در متن وجود دارد. نکته‌ای که در مورد سهم حق‌بیمه‌ها می‌توان به آن اشاره کرد این است که با وجود رشد شدید قیمت‌ کالا و خدمات ضروری دیگر در سال‌های اخیر، حق‌بیمه توانسته تا سهم خود را در سبد خانوارها حفظ کند و حتی تا حدی در برخی رشته‌ها افزایش دهد که قطعاً توسعه فناوری‌های جدید، بازارها و خدمات مالی و افزایش درک مردم از نیاز به پوشش ریسک بر این موضوع بی‌تأثیر نبوده است.
پس از آن به بررسی عوامل مؤثر بر تقاضای بیمه در حوزه‌های غیر درمانی، بهداشت و درمان و حمل و نقل پرداخته شد و اثرگذاری عواملی نظیر قیمت حق‌بیمه، درآمد خانوار، سن، تحصیلات و فعالیت سرپرست خانوار، استان محل زندگی، نرخ بیکاری فصلی استانی، هزینه‌های صرف‌ شده برای خدمات درمانی و حمل و نقل شخصی و … بر تقاضای حق بیمه بررسی شد. از بین این متغیرها، با فرض ثابت بودن سایر متغیرها، تقاضای حق بیمه با سطح تحصیلات و درآمد خانوار رابطه مستقیم و با بعد خانوار و سن سرپرست خانوار رابطه معکوس دارد. عواملی بالا بودن نظیر هزینه‌های درمانی و حمل و نقل شخصی نیز رابطه مستقیمی با تقاضای حق بیمه در رشته‌های درمان و حمل و نقل دارند.
در پایان پیشنهاد می‌شود تا با توجه به اهمیت موضوع و گستردگی آن، این پژوهش به عنوان نقطه آغازی برای سایر تحقیقات به منظور بررسی موضوعاتی با جزئیات بیشتر مثل وضعیت حق‌بیمه‌ها در فعالیت‌ها و شغل‌های مختلف، وضعیت حق بیمه در شهرها و استان‌های کشور، بررسی تقاضای حق‌بیمه‌ها با استفاده از مدل‌های اقتصادسنجی مانند توبیت و هکمن (که نشان‌دهنده انتخاب یا عدم انتخاب حق‌بیمه باشند)، اثر سیاست‌های اجرا شده در اقتصاد کشور یا صنعت بیمه بر تقاضای حق بیمه‌ها (روش‌های تفاضل در تفاضل، جفت و جورسازی با استفاده از نمره تمایل، تابع واکنش به دوز) و … مورد استفاده قرار گیرد.


دریافت فایل تصویری طرح در قالب PPT (حجم : 1.56 مگابايت)
دریافت کامل فایل طرح در قالب PDF (حجم : 2.61 مگابايت)


این طرح تاکنون: 763مرتبه دانلود شده است.
 



بازگشت




کلیه حقوق این پايگاه متعلق به پژوهشكده بيمه وابسته به بیمه مرکزی جمهوري اسلامي ايران بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است