تحلیل تاب‌آوری زنجیره ارائه خدمات بیمه‌ای در مواجهه با شرایط جنگ‌

خلاصه مدیریتی 
در شرایط جنگ، صنعت بیمه با مجموعه‌ای از چالش‌های هم‌زمان در حوزه‌های عملیاتی، مالی، فناوری اطلاعات و شبکه ارائه خدمات مواجه می‌شود. آسیب به زیرساخت‌ها، اختلال در ارتباطات، افزایش ناگهانی خسارات و فشار بر منابع مالی می‌تواند عملکرد عادی شرکت‌های بیمه را مختل کند. در عین حال، در چنین شرایطی نیاز جامعه و فعالان اقتصادی به پوشش‌های بیمه‌ای و جبران خسارت افزایش می‌یابد؛ بنابراین حفظ تداوم خدمات بیمه‌ای و ایفای تعهدات در قبال بیمه‌گذاران اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.
تجربه کشور در جنگ ۱۲ روزه سال ۱۴۰۴ و جنگ تحمیلی رمضان از ماه پایانی سال ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵، اهمیت تاب‌آوری صنعت بیمه را نشان داد. در جنگ ۱۲ روزه، اختلال در ارتباطات و محدودیت دسترسی به برخی شعب موجب کندی در صدور بیمه‌نامه و رسیدگی به خسارات شد، اما شرکت‌های دارای زیرساخت‌های دیجیتال توانستند تداوم نسبی خدمات را حفظ کنند. در جنگ تحمیلی رمضان نیز طولانی‌تر شدن درگیری‌ها موجب افزایش خسارات و فشار بر منابع مالی شد و محدودیت‌های جابه‌جایی فرآیند ارزیابی خسارت را با چالش مواجه نمود. این گزارش با هدف بررسی تاب‌آوری زنجیره ارائه خدمات بیمه‌ای در شرایط جنگ و شناسایی مهم‌ترین ریسک‌ها و نقاط آسیب‌پذیر آن تهیه شده است.
روش‌شناسی گزارش حاضر، بر پایه رویکرد تحلیل سناریو و ارزیابی تاب‌آوری زنجیره خدمات بیمه‌ای در شرایط جنگ طراحی شده است. ابتدا با استفاده از تحلیل ساختاری، مراحل اصلی زنجیره ارائه خدمات بیمه‌ای شامل طراحی محصول، فروش، صدور، مدیریت مالی، رسیدگی به خسارت و زیرساخت‌های فناوری شناسایی و ابعاد مختلف تاب‌آوری در هر مرحله تعریف شده است. سپس با بهره‌گیری از رویکرد سناریومحور، پنج سناریوی کلیدی اختلال شامل؛ اختلال زیرساخت ارتباطی و فناوری اطلاعات، افزایش ناگهانی خسارات، اختلال شبکه فروش، محدودیت‌های مالی و افزایش تهدیدات سایبری استخراج و پیامدهای هر یک بر فرآیندهای عملیاتی و مالی صنعت بیمه تحلیل شده است. در نهایت، بر اساس تحلیل‌های فوق، مجموعه‌ای از راهکارهای مدیریتی، فناورانه، عملیاتی و مالی برای تقویت تاب‌آوری صنعت بیمه تدوین شده تا امکان تداوم خدمات بیمه‌ای در شرایط جنگ و کاهش آثار اختلالات فراهم شود.
نتایج تحلیل نشان می‌دهد که، زنجیره خدمات بیمه‌ای شامل: مراحل طراحی محصول، فروش، پذیرش ریسک و صدور بیمه‌نامه، مدیریت منابع مالی، رسیدگی به خسارت و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات است و اختلال در هر یک از این مراحل می‌تواند کل فرآیند ارائه خدمات را تحت تأثیر قرار دهد. از این رو، تقویت تاب‌آوری در تمامی حلقه‌های این زنجیره برای حفظ تداوم خدمات بیمه‌ای در شرایط جنگ ضروری است.
در این گزارش پنج سناریوی اصلی اختلال در شرایط جنگ؛ اختلال در زیرساخت‌های ارتباطی و فناوری اطلاعات، افزایش ناگهانی حجم خسارات، اختلال در شبکه فروش و ارائه خدمات، محدودیت منابع مالی و نقدینگی و افزایش ریسک‌های سایبری و تهدیدات امنیت اطلاعات مورد ارزیابی قرار گرفته است. بررسی این سناریوها نشان می‌دهد که، در صورت نبود آمادگی سازمانی و برنامه‌ریزی مناسب، این اختلالات می‌توانند منجر به توقف یا کندی خدمات بیمه‌ای، تأخیر در پرداخت خسارت، کاهش دسترسی بیمه‌گذاران به خدمات و در نهایت تضعیف اعتماد عمومی به صنعت بیمه شوند.
برای مدیریت این ریسک‌ها و افزایش تاب‌آوری، مجموعه‌ای از راهکارهای کلیدی پیشنهاد شده است. مهم‌ترین این اقدامات شامل تقویت بنیان مالی شرکت‌های بیمه از طریق افزایش کفایت سرمایه، تقویت ذخایر فنی و تنوع‌بخشی به پوشش‌های اتکایی، توسعه و استقرار برنامه‌های تداوم کسب‌وکار و مدیریت جنگ، ایجاد زیرساخت‌های فناوری اطلاعات پایدار و مراکز داده پشتیبان، ارتقای امنیت سایبری، دیجیتالی‌سازی فرآیندهای بیمه‌ای و تنوع‌بخشی به کانال‌های ارائه خدمات است. همچنین افزایش ظرفیت عملیاتی برای رسیدگی به خسارات گسترده، استفاده از ابزارهای دیجیتال برای ارزیابی خسارت و مدیریت مؤثر ارتباطات با بیمه‌گذاران در شرایط جنگ از دیگر اقدامات ضروری محسوب می‌شود.
در مجموع، نتایج این تحلیل نشان می‌دهد که،  تاب‌آوری صنعت بیمه در شرایط جنگ نیازمند رویکردی جامع و یکپارچه است که ابعاد مالی، عملیاتی، فناورانه، انسانی و نهادی را به‌صورت هم‌زمان در بر گیرد. تقویت این ابعاد می‌تواند به حفظ تداوم خدمات بیمه‌ای، افزایش اعتماد بیمه‌گذاران و کاهش آثار اقتصادی جنگ کمک کند و زمینه را برای ایفای نقش مؤثر صنعت بیمه در حمایت از بیمه‌گذاران و حفظ ثبات اقتصادی در شرایط جنگ فراهم سازد.