تحلیل موانع بهره‌برداری از هوش مصنوعی در حوزه خودرو در صنعت بیمه ایران با وجود آیین‌نامه ۱۰۵؛

چکیده 
تحول دیجیتال در صنعت بیمه، به‌ویژه با ظهور هوش مصنوعی، فرصت‌های قابل‌توجهی برای بهبود فرآیندهای ارزیابی ریسک، قیمت‌گذاری، مدیریت خسارت و کشف تقلب فراهم کرده است. در این میان، رشته بیمه خودرو به دلیل سهم بالای آن در پرتفوی صنعت بیمه ایران و پیچیدگی‌های عملیاتی مرتبط با آن، یکی از مهم‌ترین حوزه‌های مستعد بهره‌برداری از فناوری‌های هوشمند به شمار می‌رود. با وجود تصویب آیین‌نامه ۱۰۵ توسط بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران با هدف حمایت از نوآوری و توسعه فناوری‌های نوین در صنعت بیمه، شواهد حاکی از آن است که استفاده گسترده و نظام‌مند از هوش مصنوعی در حوزه بیمه خودرو همچنان با محدودیت‌ها و موانع جدی مواجه است.
این پژوهش با رویکردی کاربردی و سیاست‌محور، در پی تحلیل موانع بهره‌برداری از هوش مصنوعی در صنعت بیمه خودرو ایران و بررسی نقش رگولاتور در تسهیل یا کندسازی این فرآیند است. در این راستا، موانع موجود در چهار سطح فنی و زیرساختی، داده‌ای، سازمانی و فرهنگی، و تنظیم‌گری مورد بررسی قرار گرفته و شکاف میان ظرفیت‌های مقرراتی و تحقق عملیاتی تحلیل می‌شود. همچنین با بهره‌گیری از مطالعه تطبیقی تجربه کشورهای پیشرو، به‌ویژه چارچوب‌های تنظیم‌گری مبتنی بر اصول ارائه‌شده توسط National Association of Insurance Commissioners، نقش حاکمیت هوش مصنوعی، مدیریت ریسک مدل‌ها و نظارت بر تبعیض الگوریتمی در توسعه مسئولانه این فناوری ارزیابی می‌گردد.
روش پژوهش شامل تحلیل اسناد مقرراتی، بررسی تطبیقی چارچوب‌های بین‌المللی و تحلیل کیفی دیدگاه‌های خبرگان صنعت بیمه است. یافته‌های مورد انتظار این تحقیق، ارائه چارچوبی پیشنهادی برای بهبود تنظیم‌گری هوش مصنوعی در صنعت بیمه، پیشنهاد اصلاحات آیین‌نامه‌ای، طراحی سازوکارهای نظارت بر مدل‌های هوشمند و تدوین نقشه راه عملیاتی برای توسعه کاربردهای هوش مصنوعی در بیمه خودرو است. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری مؤثر، ارتقای کارایی صنعت بیمه و تقویت اعتماد عمومی به کاربرد فناوری‌های نوین در این حوزه فراهم آورد.