بررسی چارچوب نظری و روش‌شناسی مدلسازی ریسک‌های فاجعه‌آمیز: پیشنهاد یک الگوی مفهومی بومی

هدف

بررسی نظام‌مند چارچوب‌های نظری و روش‌شناختی مدلسازی ریسک‌های فاجعه‌آمیز در سطح جهانی و شناسایی قابلیت‌ها، محدودیت‌ها و الزامات داده‌ای روش‌های مختلف. همچنین، طراحی یک الگوی مفهومی بومی و ارائه راهکارهایی برای انطباق روش‌های موجود با شرایط، محدودیت‌های داده‌ای و ویژگی‌های ریسک در ایران.

سوالات

1.مهم‌ترین روش‌ها و چارچوب‌های مدلسازی ریسک فاجعه‌آمیز بر چه مبانی و مفروضاتی استوارند؟

2. نقاط قوت و ضعف آن‌ها چیست؟

3.اجزای یک چارچوب جامع مدلسازی چگونه باید تعریف و مرتبط شوند؟

4.چه ترکیبی از روش‌ها و چه تعدیلاتی برای طراحی یک «مدل مرجع نظری ایران» مناسب است؟

نوآوری

نوآوری اصلی گزارش، ارائه یک الگوی مفهومی چهار لایه بومی برای مدلسازی ریسک‌های فاجعه‌آمیز است که مؤلفه‌ها و پارامترها، مدلسازی خطر و آسیب‌پذیری، مدلسازی پیامدها و تاب‌آوری، و سناریوسازی و تحلیل را در یک معماری منسجم تلفیق می‌کند. همچنین، ترکیب روش‌های آماری، فیزیکی، احتمالاتی، داده ‌محور و مالی متناسب با شرایط ایران، رویکردی فراتر از استفاده منفرد از یک روش محسوب می‌شود.

نتایج

نتایج بررسی‌های این پژوهش نشان می‌دهد به ‌کارگیری مستقیم مدل‌های جهانی و تجاری بدون انطباق بومی، به دلیل محدودیت داده‌ها، مخاطرات چندگانه و ریسک‌های سیستماتیک سیاسی-اقتصادی ایران، می‌تواند نتایج غیرقابل اتکایی ایجاد کند. بر این اساس، ترکیب هوشمندانه روش‌ها پیشنهاد شده و مونت‌کارلو به ‌عنوان هسته مدلسازی کمی و شبکه‌های بیزی به ‌عنوان روش مکمل، در کنار روش‌های پیشرفته‌تر برای پیامدها و تاب‌آوری، در الگوی پیشنهادی قرار گرفته‌اند.

پیشنهادات

ایجاد و استانداردسازی پایگاه‌های داده مکانی-زمانی و منحنی‌های آسیب‌پذیری بومی، تشکیل تیم‌های بین‌رشته‌ای و استفاده از چارچوب‌های متن‌باز مانند Oasis برای توسعه مدل‌های بومی پیشنهاد می‌شود. همچنین توصیه شده توسعه مدل به ‌صورت تدریجی، از مدل‌های ساده‌تر مبتنی بر مونت‌کارلو و شبکه‌های بیزی آغاز و با بهبود داده‌ها و زیرساخت‌ها به سمت مدل‌های چند خطره، عامل‌بنیاد و تاب‌آوری‌محور حرکت کند.