گزارش موردی شماره 92

این گزارش در بستری شکل گرفته که اقتصاد جهانی طی دهه‌های اخیر با سطحی بی‌سابقه از نااطمینانی‌های ژئوپولیتیکی روبه‌رو شده است. جنگ‌ها دیگر صرفاً پدیده‌هایی نظامی یا سیاسی نیستند، بلکه به‌طور مستقیم و غیرمستقیم ساختار تجارت بین‌الملل، جریان سرمایه، زنجیره‌های تأمین، بازارهای مالی و امنیت اقتصادی کشورها را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در چنین شرایطی، مدیریت ریسک‌های ناشی از جنگ به یک ضرورت راهبردی برای دولت‌ها، نهادهای مالی و صنعت بیمه تبدیل شده است.

گزارش موردی شماره ۹۲ با تمرکز بر این ضرورت، به بررسی ابعاد نظری و کاربردی مدیریت ریسک‌های جنگ می‌پردازد. در بخش نخست، تحول تاریخی مفهوم «ریسک جنگ» از قرن هفدهم تاکنون تحلیل شده و نحوه شکل‌گیری پوشش‌های بیمه‌ای مرتبط با آن تبیین می‌شود. این بخش نشان می‌دهد که چگونه صنعت بیمه، از بیمه‌های دریایی سنتی تا پوشش‌های اتکایی و ریسک سیاسی، کوشیده است استمرار فعالیت‌های اقتصادی را در شرایط بحران تضمین کند. همچنین چالش‌های فنی و حقوقی در تعریف مفهوم جنگ در قراردادهای بیمه‌ای و تمایز آن با ریسک سیاسی و ناآرامی‌های داخلی مورد واکاوی قرار گرفته است.

در بخش دوم، با بررسی جنگ روسیه و اوکراین به‌عنوان یک نمونه معاصر، تأثیر چندلایه جنگ بر اقتصاد جهانی تحلیل شده است. این منازعه با ایجاد اختلال در بازار انرژی، صنعت هوانوردی، سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی و زنجیره‌های تأمین، نمونه‌ای عینی از پیچیدگی پیامدهای اقتصادی جنگ ارائه می‌دهد. گزارش حاضر ضمن ارزیابی واکنش بازارهای بیمه، نهادهای مالی و دولت‌ها، میزان کارآمدی ابزارهای بیمه‌ای و سیاست‌های حمایتی را در شرایط بحران بررسی می‌کند و تاب‌آوری سازوکارهای موجود را مورد سنجش قرار می‌دهد. همچنین پیامدهای بلندمدت این جنگ بر ساختار تجارت منطقه‌ای و جهانی و روندهای آتی اقتصاد بین‌الملل تحلیل شده است.

در مجموع، این گزارش می‌کوشد با ارائه چارچوبی منسجم، به تعمیق فهم سازوکارهای مدیریت ریسک جنگ کمک کند و زمینه تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر در سطوح سیاست‌گذاری و اجرایی را فراهم آورد؛ امری که در شرایط تشدید نااطمینانی‌های ژئوپولیتیکی، نقشی اساسی در حفظ ثبات اقتصادی و تداوم فعالیت‌های تجاری ایفا می‌کند.