ابزار و سازوکارهای تنظیم‌گری صنعت بیمه در زمان جنگ

خلاصه مدیریتی 
جنگ‌ها یکی از شدیدترین شوک‌ها را بر نظام‌های اقتصادی و مالی وارد می‌کنند و صنعت بیمه به‌عنوان یکی از نهادهای کلیدی مدیریت ریسک، در چنین شرایطی با چالش‌های اساسی مواجه می‌شود. ریسک‌های جنگی به دلیل شدت خسارت، عدم‌قطعیت بالا و محدودیت ظرفیت بیمه‌گری، اغلب از توان بازارهای بیمه خصوصی فراتر می‌روند و نیازمند مداخله فعال نهادهای تنظیم‌گر و دولت هستند. هدف این مقاله بررسی اهداف، ابزارها و سازوکارهای تنظیم‌گری صنعت بیمه در شرایط جنگ و ارائه یک چارچوب پیشنهادی برای مدیریت این ریسک‌ها در ایران با تمرکز بر تجربه «جنگ تحمیلی رمضان» است.
در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل توصیفی - تحلیلی و بررسی ادبیات موضوع، مهم‌ترین اهداف تنظیم‌گری در شرایط جنگ شامل حفظ تداوم پوشش بیمه‌ای برای فعالیت‌های حیاتی اقتصاد، حفظ ثبات مالی صنعت بیمه و مدیریت ریسک‌های فاجعه‌آمیز مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین ابزارهای اصلی تنظیم‌گری از جمله ایجاد صندوق‌ها و کنسرسیوم‎های مشترک بیمه‌ای، ارائه تضمین‌های دولتی، انعطاف در مقررات توانگری مالی، تسریع در فرآیندهای نرخ‌گذاری و تسهیل در رسیدگی به خسارات تحلیل شده‌اند. در ادامه، تجربه‌های بین‌المللی در مدیریت ریسک‌های جنگی و تروریسم در صنعت بیمه بررسی شده و چالش‌های اصلی تنظیم‌گری در این حوزه از جمله محدودیت ظرفیت اتکایی، عدم‌قطعیت ریسک و مشکلات عملیاتی در ارزیابی خسارات مورد توجه قرار گرفته است.
بر اساس یافته‌های پژوهش، یک چارچوب تنظیم‌گری چندلایه برای مدیریت ریسک‌های جنگی پیشنهاد می‌شود که شامل سه رکن اصلی است: ایجاد ساختار نهادی هماهنگ برای مدیریت ریسک‌های جنگی با محوریت بیمه مرکزی، طراحی سازوکارهای مالی چندلایه شامل ظرفیت شرکت‌های بیمه، صندوق ملی بیمه ریسک‌های جنگ و تضمین نهایی دولت، و به‌کارگیری ابزارهای تنظیم‌گری انعطاف‌پذیر برای مدیریت بازار بیمه در شرایط بحران. همچنین نقش نوآوری‌هایی مانند بیمه‌های پارامتریک، تحلیل ریسک مبتنی بر هوش مصنوعی و استفاده از ابزارهای مالی بازار سرمایه در افزایش تاب‌آوری صنعت بیمه مورد تأکید قرار گرفته است.
نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که طراحی یک نظام تنظیم‌گری منسجم و چندسطحی می‌تواند ظرفیت صنعت بیمه ایران را برای مواجهه با ریسک‌های جنگی تقویت کرده و به حفظ ثبات اقتصادی کشور در شرایط بحران کمک کند.